Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về dân chủ là một di sản vô cùng quý báu, là nền tảng, cơ sở lý luận quan trọng cho việc hoàn thiện hệ thống chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đây là mục tiêu, nhiệm vụ mà toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang ra sức dựng xây, thực hiện.

Dân chủ theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Quan niệm dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh rất ngắn gọn “dân là chủ và dân làm chủ”, nhưng hết sức sâu sắc và chính Người đã tiên phong thực hiện. Dù bận rất nhiều công việc đối nội, đối ngoại, nhưng Người luôn dành nhiều thời gian về với dân, đến với quần chúng, để học dân, hỏi dân, hiểu dân, nghe dân nói, thấy dân làm, để nắm vững dân tình, dân tâm, dân ý. Chủ tịch Hồ Chí Minh ra thao trường cùng bộ đội, “chống gậy lên non xem trận địa”, đến nhà máy, công trường, trường học, bệnh viện, nhà giữ trẻ, thăm nhà ở công nhân… Người khẳng định “Không học hỏi dân thì không lãnh đạo được dân. Bởi vì, dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra, do đó muốn phát huy dân chủ thì phải chịu khó nghe dân, gặp dân, hiểu dân, học dân, hỏi dân”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân. Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân. Sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc là công việc của dân. Chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra. Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên. Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”. Người luôn yêu cầu cán bộ, đảng viên phải nắm chắc quan điểm giai cấp, theo đúng đường lối nhân dân, thành tâm học hỏi quần chúng, kiên quyết dựa vào quần chúng, phát động quần chúng thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Phải khiêm tốn, gần gũi quần chúng, không được kiêu ngạo; phải thực sự cầu thị, không được chủ quan; phải tìm đủ cách giải thích cho dân hiểu, ngay cả những việc trực tiếp có lợi cho dân, nếu làm theo cách ra lệnh, cưỡng bức, thì dân không hiểu, dân oán. Người đúc kết rằng “Dân oán, dù tạm thời may có chút thành công, nhưng về mặt chính trị, là thất bại”.

Khi đề cập đến tự do tư tưởng, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Chế độ ta là chế độ dân chủ, tư tưởng phải được tự do. Tự do là thế nào? Đối với mọi vấn đề, mọi người tự do bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý. Đó cũng là một quyền lợi mà cũng là một nghĩa vụ của mọi người”. Dân chủ theo Chủ tịch Hồ Chí Minh còn thể hiện ở chỗ mọi người có thể tự do trình bày ý kiến về mọi vấn đề. Dân chủ là để tìm ra chân lý, và khi đã tìm được chân lý thì mọi sự sẽ trở nên rõ ràng, nhận thức và hành động sẽ thống nhất để đạt được mục tiêu.

Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở: “Dân chủ, sáng kiến, hăng hái, ba điều đó quan hệ với nhau. Có dân chủ mới làm cho cán bộ và quần chúng đề ra sáng kiến. Những sáng kiến đó được khen ngợi, thì những người đó càng thêm hăng hái, và người khác cũng học theo. Và trong khi tăng thêm sáng kiến và hăng hái làm việc thì những khuyết điểm lặt vặt, cũng tự sửa chữa được nhiều”. Và khi trở thành người lãnh đạo Đảng, Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên kêu gọi nhân dân giám sát công việc của Chính phủ từ Trung ương đến cơ sở. Bằng tình cảm chân thành, Người nói: “Từ ngày thành lập Chính phủ, trong nhân viên có nhiều khuyết điểm... Xin đồng bào hãy phê bình giúp đỡ giám sát công việc Chính phủ. Còn những việc làm, mà chưa làm được thì xin đồng bào nguyên lượng”.

Tất cả những nhận định của Chủ tịch Hồ Chí Minh trình bày trên cũng giải thích vì sao Chủ tịch Hồ Chí Minh lại đánh giá cao vai trò của dân chủ và thực hành dân chủ một cách triệt để. Điều đó cũng cho thấy, trong quan niệm của Người dân chủ mang tính hiện thực rất cao và không thể thiếu việc thực hành dân chủ trong quá trình xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa của Dân, do Dân, vì Dân.

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về dân chủ

Xác định dân chủ là giải pháp tốt nhất để khơi dậy, phát huy sức mạnh, năng lực, trách nhiệm, kinh nghiệm, chính kiến, quan điểm của tất cả đảng viên, quần chúng cùng tham gia giải quyết công việc một cách nhanh, hiệu quả nhất, góp phần thực hiện hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao và xây dựng Chi bộ đoàn kết, trong sạch, vững mạnh; từ đó, Chi bộ Văn phòng thuộc Đảng bộ Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện nghiêm túc Quy chế dân chủ cơ sở Cơ quan, phát huy dân chủ trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao; những vấn đề có liên quan đến quyền và trách nhiệm của đảng viên, quần chúng được đưa ra thảo luận dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch rõ ràng, thực hiện chặt chẽ, đúng quy định; qua đó đã phát huy tốt chứng kiến, trách nhiệm của đảng viên, quần chúng trong Chi bộ.

Quang cảnh buổi sinh hoạt lệ Chi bộ tháng 4 năm 2019

Chi bộ Văn phòng luôn giữ vững nền nếp tổ chức, sinh hoạt, hoạt động, đảm bảo nâng cao chất lượng, hiệu quả; nêu cao vai trò, trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai, thực hiện nghiêm túc các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quyết định của Đảng, pháp luật của Nhà nước có liên quan đến thực hiện dân chủ, thường xuyên làm tốt công tác chính trị, tư tưởng, giáo dục đảng viên, quần chúng nêu cao tính tự giác, tính chiến đấu; thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình nghiêm túc, trên tinh thần đoàn kết xây dựng nội bộ.

Các hoạt động không thuộc chế độ mật đều được Chi bộ tổ chức thực hiện công khai đúng theo quy định, như công tác quy hoạch cán bộ, thu chi đảng phí, kê khai tài sản thu nhập của cán bộ, đảng viên, khen thưởng đảng viên... Việc đánh giá, phân loại đảng viên định kỳ hằng năm thực hiện nghiêm túc, đúng theo trình tự, thủ tục quy định.

Trong sinh hoạt hay các cuộc họp của Chi bộ, đồng chí Bí thư, Phó Bí thư Chi bộ bằng nhiều hình thức khác nhau có phương pháp lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành dân chủ, thực sự cầu thị, biết lắng nghe và tạo không khí cởi mở, chân thành để khuyến khích tất cả đảng viên trong chi bộ bày tỏ hết chứng kiến của mình vào việc thảo luận, quyết định những vấn đề thuộc về chức năng, nhiệm vụ của Chi bộ; đồng thời giải đáp cụ thể, rõ ràng những ý kiến chưa phù hợp để người phát biểu đồng tình, nhận thức được ý kiến của mình, đồng thời tiếp thu nghiêm túc, đầy đủ những ý kiến thảo luận, trao đổi phù hợp. Chính từ việc Chi bộ phát huy được dân chủ trong nội bộ đã tạo điều kiện giúp đảng viên, quần chúng trong Chi bộ học hỏi lẫn nhau về phương pháp, kiến thức, kỹ năng, vững vàng hơn về lý luận, nắm chắc hơn về thực tiễn, kinh nghiệm; đồng thời cũng là động lực để mỗi đảng viên muốn phát biểu chứng kiến của mình có cơ sở và được Chi bộ chấp nhận thì phải tự giác nghiên cứu kỹ hơn, thận trọng cân nhắc kỹ hơn về nội dung mình chuẩn bị phát biểu.

Bên cạnh đó, Chi bộ thường xuyên yêu cầu, khuyến khích mỗi đảng viên, quần chúng tự học, tự nghiên cứu, rèn luyện nâng cao nhận thức, tư duy, kỹ năng khả năng biên tập, năng lực bản thân để tham gia phát biểu chứng kiến của bản thân ngày càng chất lượng hơn vào các công việc của Chi bộ.

Không dừng lại đó, dân chủ đã trở thành “nền nếp” trong hoạt động thường xuyên của Chi bộ. Chi bộ giao nhiệm vụ cho từng đảng viên công khai, dân chủ; trên cơ sở nhiệm vụ chuyên môn được lãnh đạo Cơ quan phân công, Bí thư Chi bộ căn cứ vị trí công tác, năng lực của từng đảng viên giao nhiệm vụ, công việc cho từng đồng chí phù hợp và khi giao việc, có hướng dẫn cụ thể những nội dung, cách thức, phương pháp thực hiện để công việc được giao đảm bảo thực hiện đúng tiến độ, hiệu quả.

Dân chủ còn được thể hiện qua việc Chi bộ tạo điều kiện để Nhân dân tham gia đóng góp, giám sát việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của đảng viên, thông qua việc lấy ý kiến đánh giá, nhận xét của chi ủy, chi bộ đối với đảng viên cư trú hằng năm.

Bên cạnh đó, với trách nhiệm của mình, từng đảng viên, quần chúng trong Chi bộ có ý thức trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở Cơ quan, đó là nghiêm chỉnh chấp hành các quy định, quy chế làm việc của Cơ quan, Chi bộ; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, thực hiện tốt Quy định những điều đảng viên không được làm, giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống, gương mẫu, không vi phạm pháp luật…  thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tự phê bình và phê bình, mạnh dạn, thẳng thắn đóng góp ý kiến để xây dựng nội bộ Cơ quan, chi bộ trong sạch, vững mạnh.

Từ việc quan tâm phát huy dân chủ, Chi bộ Văn phòng luôn đoàn kết, thống nhất và quyết tâm cao trong thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao, nhiều năm liền, Chi bộ Văn phòng được Đảng ủy Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy đánh giá trong sạch, vững mạnh.

Quần chúng Chi bộ Văn phòng Cơ quan thực hiện hủy tài liệu không còn sử dụng

Phát huy dân chủ để tiếp tục xây dựng Chi bộ Văn phòng trong sạch, vững mạnh

Chủ trương của Đảng ta hiện nay về phát huy dân chủ là “Tiếp tục phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phải xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân, được Nhân dân tham gia ý kiến. Dân chủ phải được thực hiện đầy đủ, nghiêm túc trên tất cả các lĩnh vực. Bảo đảm để Nhân dân tham gia ở tất cả các khâu của quá trình đưa ra những quyết định liên quan đến lợi ích, cuộc sống của Nhân dân…”. Là hạt nhân chính trị, trung tâm đoàn kết nội bộ, Chi bộ Văn phòng cần tiếp tục phát huy dân chủ hơn nữa; đoàn kết, tập hợp sức mạnh của tập thể tham gia thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, xây dựng Chi bộ trong sạch, vững mạnh. Theo đó, Chi bộ Văn phòng và mỗi đảng viên, quần chúng trong Chi bộ cần phải:

Một là, tiếp tục thực hiện tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, hiểu biết đúng đắn, đầy đủ của đảng viên, quần chúng về dân chủ. Phối hợp chỉ đạo triển khai thực hiện tốt Quy chế dân chủ của Cơ quan, cũng như triển khai, quán triệt kịp thời các chủ trương, nghị quyết, quy định, quy chế của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các văn bản có liên quan về dân chủ đến tất cả đảng viên, quần chúng biết thực hiện nghiêm túc.

Hai là, phải dân chủ công khai, minh bạch các hoạt động của Chi bộ theo quy định, từ công tác cán bộ, giải quyết chế độ chính sách, thi đua khen thưởng… để đảng viên, quần chúng được biết, được bàn, được thảo luận và quyết định trực tiếp, biểu quyết để cấp có thẩm quyền quyết định.

Ba là, thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tự phê bình và phê bình, quy chế làm việc của Chi bộ, Cơ quan; thực hiện nghiêm túc Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện vô cảm, quan liêu, cửa quyền, hách dịch và các hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà Nhân dân.

Bốn là, phát huy vai trò gương mẫu của đảng viên, nhất là người đứng đầu về dân chủ; nói phải đi đôi với làm, tạo uy tín tốt trong Chi bộ, Cơ quan, Nhân dân, làm gương để đảng viên, Nhân dân noi theo. Nêu cao ý thức phục vụ Nhân dân, làm việc với thái độ khách quan, công tâm; phải gần gũi, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của đảng viên, quần chúng, biết tổng hợp trí tuệ và sáng kiến của họ để đưa ra những chỉ đạo, giải pháp hướng dẫn, tháo gỡ phù hợp.

Năm là, phát huy vai trò, trách nhiệm của Ban Thanh tra nhân dân, Tổ I công đoàn trong vấn đề thực hiện tốt quy chế dân chủ ở Cơ quan phù hợp với hoàn cảnh và tình hình thực tiễn, đặc biệt là các nội dung liên quan trực tiếp đến quyền lợi ích của đảng viên, quần chúng, công đoàn viên.

Khánh Hưng