Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam và xây dựng Đảng ta, trong đó tư tưởng Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình là một nội dung rất quan trọng trong công tác xây dựng Đảng.

Trong mọi sinh hoạt và hoạt động thực tiễn, mỗi con người và mỗi tổ chức đều có những ưu điểm và khuyết điểm, có mặt thuận lợi và khó khăn, có nhân tố tích cực và tiêu cực, có cái tiến bộ và cái lạc hậu; các mặt đó luôn mâu thuẫn với nhau, tác động chi phối lẫn nhau. Quá trình phát triển của mỗi con người, mỗi tổ chức như thế nào và theo chiều hướng nào phụ thuộc chính vào cách thức giải quyết mâu thuẫn giữa các mặt tốt - xấu, thuận lợi - khó khăn, tích cực - tiêu cực ấy.  Mỗi đảng viên và tổ chức đảng cũng vậy, muốn tiến bộ và phát triển thì phải phát huy ưu điểm, sửa chữa, khắc phục khuyết điểm; muốn sửa chữa khắc phục, khuyết điểm, phát huy ưu điểm, phải làm tốt công tác tự phê bình và phê bình. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Mục đích của tự phê bình và phê bình là giúp nhau sửa chữa khuyết điểm, giúp nhau tiến bộ, cốt để sửa đổi cách làm việc tốt hơn. Cốt để đoàn kết thống nhất nội bộ. Thực tiễn đã chứng minh: nếu nơi nào, khi nào, đảng viên và tổ chức đảng nhận thức đúng, đầy đủ, có động cơ đúng, hành động kiên quyết thì tự phê bình và phê bình sẽ phát huy tác dụng; ngược lại thì tự phê bình và phê bình chỉ còn là hình thức, nửa vời, thậm chí trở thành công cụ cho những kẻ vụ lợi, phá hoại Đảng.

Trong quá trình xây dựng và phát triển Đảng ta luôn trung thành, quán triệt và vận dụng đúng đắn, sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình trong xây dựng và hoạt động, có nhiều chỉ thị, nghị quyết, mở nhiều đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, đẩy mạnh tự phê bình và phê bình trong toàn đảng, do đó Đảng ta mới có đủ sức mạnh lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác; mới có đủ bản lĩnh vượt qua những cam go, thử thách vững vàng chèo lái con thuyền cách mạng ở những thời điểm hiểm nghèo, thời điểm vận mệnh "ngàn cân treo sợi tóc". Từ khi thực hiện đường lối đổi mới, Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư các khóa đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết về xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Trên cơ sở đó, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã đạt được nhiều kết quả tích cực; năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng không ngừng được nâng cao; phương thức lãnh đạo của Đảng từng bước được đổi mới; vai trò lãnh đạo của Đảng được giữ vững, niềm tin của nhân dân với Đảng được củng cố; đội ngũ cán bộ, lãnh đạo, quản lý các cấp đã có bước trưởng thành và tiến bộ về nhiều mặt. Đa số cán bộ, đảng viên có ý thức rèn luyện, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, có ý thức phục vụ nhân dân, được nhân dân tin tưởng. Trên địa bàn tỉnh Cà Mau, trong những năm qua công tác tự phê bình và phê bình được các cấp ủy thực hiện khá nghiêm túc, nhất là từ khi có nghị quyết Trung ương 4 (khoá XI, XII) về xây dựng Đảng, công tác nầy được thực hiện chặt chẽ, nghiêm túc hơn kết quả: Các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Tỉnh ủy đã kịp thời tổ chức quán triệt, triển khai Nghị quyết, Chỉ thị, Kế hoạch, hướng dẫn của Trung ương, của Tỉnh ủy và các văn bản của cấp mình về thực hiện Nghị quyết sâu rộng đến các tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên. Qua quán triệt, triển khai, thực hiện có sự chuyển biến tích cực, đồng bộ từ công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, đến việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.  Các tập thể, cá nhân đã nhận thức, đúng đắn về tầm quan trọng của việc kiểm điểm theo Nghị quyết. Từng tập thể, cá nhân kiểm điểm tự phê bình và phê bình sâu sắc về những ưu điểm, khuyết điểm và phân tích làm rõ nguyên nhân của những khuyết điểm để làm cơ sở cho việc đề ra kế hoạch, giải pháp khắc phục. Qua kiểm điểm các cấp ủy, tổ chức đảng đoàn kết, thống nhất, gắn bó hơn; từng thành viên lãnh đạo có điều kiện hiểu biết, chia sẻ, học hỏi lẫn nhau, nâng cao tinh thần trách nhiệm, năng lực công tác, đổi mới lề lối làm việc, nghiêm khắc hơn với bản thân, chú ý hơn việc giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống; thu nhận được nhiều kinh nghiệm quý báu trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Cơ quan UBKT Tỉnh ủy tổ chức dâng hương tại Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, phường 1, thành phố Cà Mau

          Tuy nhiên, qua thực tiễn công tác xây dựng Đảng cho thấy: Lúc nào, nơi nào việc tự phê bình và phê bình không được thực hiện nghiêm túc thì lúc đó, nơi đó xuất hiện những điều kiện làm suy yếu tổ chức đảng, làm nảy sinh các hiện tượng tiêu cực. Hiện nay, ở một số ít nơi vẫn còn những biểu hiện xem nhẹ, chưa thực sự nghiêm túc tự phê bình và phê bình. Ở nơi này, nơi khác, lúc này lúc khác, sinh hoạt tự phê bình và phê bình còn  hình thức, nên tự phê bình và phê bình chất lượng, hiệu quả chưa cao. Trên địa bàn tỉnh, vẫn còn một bộ phận cán bộ, đảng viên nhận thức chưa sâu nội dung Nghị quyết, biểu hiện qua việc chuẩn bị, tổ chức kiểm điểm có mặt thiếu chặt chẽ, chất lượng hạn chế; một số ít đơn vị viết báo cáo kiểm điểm chưa sâu. Chất lượng kiểm điểm của một số tổ chức cơ sở đảng và cán bộ, đảng viên còn hạn chế; biểu hiện, tính tự giác, tính đấu tranh xây dựng nội bộ chưa cao; sau kiểm điểm, một số ít tập thể và cá nhân chậm xây dựng kế hoạch khắc phục khuyết điểm, hạn chế; vẫn còn cán bộ, đảng viên có khuyết điểm, vi phạm phải thi hành kỷ luật. Những hạn chế, yếu kém nêu trên cần phải sớm có biện pháp khắc phục trong thời gian tới.

           Để tiếp tục phát huy ưu điểm đạt được và kịp thời khắc phục những hạn chế, tồn tại thời gian qua, chúng ta cần tập trung vào một số biện pháp chủ yếu sau: Một là, phát huy những kết quả đạt được, nhanh chống khắc phục tình trạng nêu trên; công tác tự phê bình và phê bình phải được coi là biện pháp cơ bản, có ý nghĩa quyết định. Thực hiện tốt tự phê bình và phê bình sẽ giải quyết thấu đáo các vấn đề nảy sinh về tư tưởng, đạo đức, lối sống một cách kiên quyết, ráo riết nhưng phải thiết thực, có lý có tình, không rơi vào tình trạng đối kháng, đao to búa lớn, do đó mà đạt hiệu quả cao. Điều đó hoàn toàn phù hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh về mục đích và tính chất của tự phê bình và phê bình trong Đảng. Hai là, phát huy tác dụng của tự phê bình và phê bình, phải nhận thức rõ những đặc điểm trong khi tiến hành tự phê bình và phê bình hiện nay; đó là tình trạng nhận thức và hành động không đúng hoặc quan liêu, gia trưởng, độc đoán, hoặc dân chủ hình thức; bên cạnh đó, hiện tượng hữu khuynh né tránh, kém tính chiến đấu của không ít cán bộ, đảng viên ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả tự phê bình và phê bình. Ba là,  mỗi cán bộ, đảng viên và tổ chức Đảng cần thực hiện nghiêm túc những quy định về tự phê bình và phê bình của Đảng; tập trung vào việc tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, đặc biệt là giáo dục đạo đức cách mạng, làm cho cán bộ, đảng viên hiểu rõ vai trò, sự cần thiết phải đẩy mạnh tự phê bình và phê bình, mục đích phương pháp tự phê bình và phê bình, kiên quyết duy trì, thực hiện nghiêm túc nền nếp chế độ tự phê bình và phê bình trong các cấp ủy, tổ chức Đảng, cơ quan, đơn vị; thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, chống mọi biểu hiện chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội thực dụng, cục bộ bè phái, mất đoàn kết. Bốn là, tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả của tự phê bình và phê bình, điều quan trọng là phải đứng trên lập trường chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nắm vững đường lối của Đảng thể hiện trong cương lĩnh, nghị quyết đại hội, các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương; tự phê bình và phê bình phải đảm bảo tính giáo dục sâu sắc, đảm bảo tính khách quan, trung thực, chân thành, công khai, tính cụ thể, thiết thực và kịp thời; tập trung làm rõ trách nhiệm cá nhân, gương mẫu thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, tự phê bình và phê bình, nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức, lối sống để kịp thời chấn chỉnh, khắc phục những những hạn chế, tồn tại. Năm là, thường xuyên làm tốt công tác kiểm tra, giám sát kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm những tổ chức đảng, đảng viên không thực hiện tốt nghị quyết, chỉ thị của Đảng về tự phê bình và phê bình, nhất là những người có thái độ thành kiến, trù dập người phê bình; phải có biện pháp bảo vệ người phê bình đã dũng cảm đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực; mặt khác phải có biện pháp buộc người có khuyết điểm, bị phê bình sửa chữa khuyết điểm một cách nghiêm túc. Chỉ có như vậy mới đảm bảo cho tự phê bình và phê bình thực sự vì sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng và trong toàn xã hội, làm cho Đảng ta thực sự trong sạch, vững mạnh toàn diện hơn./.

                                                                                                        Minh Chiến