Công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật của Đảng luôn được chú trọng; chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, tổ chức bộ máy và điều kiện hoạt động của ủy ban kiểm tra, cơ quan ủy ban kiểm tra được tăng cường; phương pháp, hình thức, nội dung kiểm tra, giám sát được đổi mới; chất lượng hiệu quả không ngừng nâng lên. Các trường hợp vi phạm của tổ chức đảng và đảng viên được phát hiện kiểm tra, giám sát, xử lý kịp thời, nhiều vụ việc nổi cộm, bức xúc, liên quan đến nhiều cấp, nhiều lĩnh vực được cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp chỉ đạo, phối hợp giải quyết dứt điểm, đã tạo được lòng tin của nhân dân. Kết quả đạt được của công tác kiểm tra, giám sát trong thời gian qua, đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, giữ vững kỷ cương và tăng cường kỷ luật của Đảng, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của công tác xây dựng Đảng, thực hiện hoàn thành nhiệm vụ chính trị của địa phương.

Tỉnh uỷ Cà Mau tổng kết thi hành Điều lệ Đảng nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng

Các cấp ủy, tổ chức đảng chấp hành và thực hiện nghiêm túc quy định về thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát và chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng. Chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch và tiến hành kiểm tra, giám sát đối với tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên theo quy định. Tổ chức đảng, đảng viên nêu cao ý thức, chấp hành nghiêm túc Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quy chế, quyết định, hướng dẫn, kết luận của Đảng và yêu cầu của cấp ủy, ủy ban kiểm tra về thực hiện kiểm tra, giám sát đối với mình. Tuy nhiên, một số tổ chức đảng từng lúc chưa chủ động thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát; một số đảng viên còn tư tưởng lo ngại, tâm lý nặng nề khi được tổ chức đảng có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, giám sát, nhất là về kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm.

Cấp ủy các cấp chủ động triển khai, quán triệt Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quy chế, kết luận của Đảng, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, cấp ủy cấp trên và cấp mình về công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật trong Đảng. Xây dựng, ban hành quy chế làm việc, chương trình kiểm tra, giám sát toàn khóa và hằng năm; đồng thời, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc cấp ủy cấp dưới tổ chức thực hiện chương trình kiểm tra, giám sát đảm bảo thời gian theo quy định. Chỉ đạo khá chặt chẽ hoạt động của ủy ban kiểm tra các cấp, phát huy trách nhiệm, năng lực của ủy ban kiểm tra và đội ngũ cán bộ kiểm tra; quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện quy chế phối hợp giữa ủy ban kiểm tra với các cơ quan, đơn vị có liên quan. Định kỳ, cấp ủy các cấp nghe các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy, tổ chức đảng cấp dưới báo cáo tình hình, kết quả thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát; qua đó, kịp thời chỉ đạo, định hướng các hoạt động kiểm tra, giám sát phù hợp, hiệu quả. Tuy nhiên, một số cấp ủy, tổ chức đảng ở cơ sở chưa quan tâm đúng mức, chưa thấy rõ công tác kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ của toàn Đảng, do cấp ủy trực tiếp lãnh đạo và thực hiện; số lượng, chất lượng và kết quả thực hiện có mặt chưa đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra.

Ủy ban kiểm tra các cấp thực hiện theo nguyên tắc tập trung dân chủ, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy cùng cấp và sự chỉ đạo, hướng dẫn của ủy ban kiểm tra cấp trên, làm việc theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số. Sau mỗi kỳ đại hội, cấp ủy kịp thời chỉ đạo xây dựng, ban hành quy chế làm việc của ủy ban kiểm tra các cấp; quy định rõ về chế độ làm việc và xác định cụ thể mối quan hệ công tác giữa ủy ban kiểm tra với các tổ chức, đơn vị liên quan. Từ đó, giúp cho ủy ban kiểm tra các cấp hoạt động ngày càng hiệu quả.

Các cấp ủy quan tâm lãnh đạo, tạo điều kiện cho ủy ban kiểm tra các cấp thực hiện nhiệm vụ và thẩm quyền đảm bảo theo quy định tại Điều 32, Điều lệ Đảng. Thông qua công tác kiểm tra, giám sát đã giúp tổ chức đảng, đảng viên được kiểm tra, giám sát thấy rõ những ưu điểm để tiếp tục phát huy, những hạn chế, khuyết điểm, thiếu sót để kịp thời sửa chữa, khắc phục và chủ động có biện pháp phòng ngừa không để khuyết điểm trở thành vi phạm, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Các cấp ủy, tổ chức đảng thực hiện việc xem xét kỷ luật hoặc đề nghị thi hành kỷ luật đối với tổ chức đảng, đảng viên vi phạm đảm bảo đúng phương hướng, phương châm, nguyên tắc, thủ tục, quy trình và thẩm quyền theo quy định của Điều lệ Đảng, quy định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và hướng dẫn của Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Việc áp dụng hình thức kỷ luật thực hiện nghiêm túc, đúng nội dung, tính chất, mức độ, tác hại và nguyên nhân vi phạm, đảm bảo công minh, chính xác, kịp thời; làm tốt công tác giáo dục tư tưởng đối với tổ chức đảng và đảng viên vi phạm. Từ đó, đa số tổ chức đảng và đảng viên vi phạm nêu cao ý thức, nghiêm chỉnh chấp hành các quyết định xử lý kỷ luật của tổ chức đảng có thẩm quyền. Sau khi bị kỷ luật, tổ chức đảng, đảng viên vi phạm có biện pháp sửa chữa khuyết điểm, vi phạm khá tốt. Tuy nhiên, một số trường hợp đảng viên vi phạm chưa thành khẩn nhận thấy khuyết điểm, vi phạm khi nhận quyết định kỷ luật của tổ chức đảng, khiếu nại lên cấp trên, khi giải quyết kết quả không thay đổi, gây mất nhiều thời gian, công sức.

Điều lệ Đảng và các quy định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về thi hành Điều lệ Đảng đã quy định về các hình thức kỷ luật đối với tổ chức đảng và đảng viên, quy định cụ thể về thẩm quyền thi hành kỷ luật đối với tổ chức đảng và đảng viên vi phạm, quy định kể cả về việc kỷ luật đảng viên đã vi phạm ở nhiệm kỳ trước, nay đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác là phù hợp. Từ đó, việc quyết định kỷ luật hoặc đề nghị thi hành kỷ luật đối với tổ chức đảng và đảng viên vi phạm được thực hiện thuận lợi. Qua thực hiện công tác thi hành kỷ luật trong Đảng cho thấy các hình thức kỷ luật đối với tổ chức đảng và đảng viên đủ sức răn đe, giáo dục đối với tổ chức đảng và đảng viên vi phạm, góp phần tăng cường, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong Đảng.

Bộ Chính trị đã ban hành quy định về xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm, các cấp ủy, tổ chức đảng căn cứ vào đó để xem xét, áp dụng hình thức kỷ luật phù hợp đối với vi phạm của đảng viên. Tuy nhiên, về hình thức kỷ luật đối với đảng viên giữ chức vụ trong quy định này có trường hợp nêu chưa rõ, nên trong thực tế, có trường hợp giữa hai đảng viên giữ chức vụ và đảng viên không giữ chức vụ có cùng mức độ, hành vi vi phạm như nhau, nhưng có nơi thi hành kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo, có nơi lại thi hành kỷ luật bằng hình thức cách chức, từ đó chưa công bằng giữa nơi này với nơi khác.

Các cấp ủy, tổ chức đảng thi hành kỷ luật đối với đảng viên vi phạm đảm bảo đúng quy trình, thủ tục và thẩm quyền. Tuy nhiên, về quy trình, thủ tục một số bước còn gờm rà, dẫn đến thực hiện một vụ thi hành kỷ luật mất nhiều thời gian; Trung ương chưa ban hành quy trình thi hành kỷ luật đối với tổ chức đảng vi phạm nên các cấp ủy chưa xây dựng được quy trình thi hành kỷ luật đối với tổ chức đảng vi phạm, trong thực hiện còn lúng túng, khó khăn.

Các cấp ủy, tổ chức đảng thực hiện giải quyết khiếu nại của đảng viên đảm bảo dân chủ, khách quan, công minh, chính xác kịp thời, đúng nguyên tắc, thủ tục, quy trình và thẩm quyền. Ban Chấp hành Trung ương Đảng quy định về thời gian giải quyết đối với khiếu nại của đảng viên là phù hợp. Tuy nhiên, Ủy ban Kiểm tra Trung ương chưa hướng dẫn cụ thể về “ngày nhận được khiếu nại”, nên có nơi cho rằng đó là “ngày nhận được đơn khiếu nại” của đảng viên, có nơi lại cho rằng đó là “ngày tổ chức đảng có thẩm quyền làm việc với đảng viên để xác định nội dung khiếu nại”, vì trong đơn ghi không rõ nội dung khiếu nại; từ đó trong thực tế có nơi các cấp ủy, tổ chức đảng xác định về mốc thời gian giải quyết khiếu nại chưa chính xác và thống nhất.

Các quy định, hướng dẫn, quy trình, thủ tục thi hành kỷ luật đảng được Trung ương kịp thời ban hành, nội dung phù hợp với thực tiễn địa phương; nhiều nội dung quy định, hướng dẫn cụ thể, thể hiện tính khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, thực tế hiện nay đảng viên bỏ công tác, bỏ sinh hoạt đảng nhiều tháng trong năm, nhưng có nơi áp dụng Quy định số 29-QĐ/TW, ngày 25-7-2016 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thi hành Điều lệ Đảng thì xóa tên, có nơi áp dụng Quy định số 30-QĐ/TW, ngày 20-9-2016 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thi hành Chương VII và Chương VIII, Điều lệ Đảng về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng thì kỷ luật khai trừ, trong thực hiện chưa có sự thống nhất.

Việc thi hành kỷ luật về Đảng, kỷ luật hành chính, kỷ luật đoàn thể được các cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể chính trị - xã hội quan tâm thực hiện; các trường hợp vi phạm bị xử lý kỷ luật đều được thông báo đến tổ chức đảng, cấp có thẩm quyền để xử lý đồng bộ giữa kỷ luật Đảng, chính quyền, đoàn thể. Tuy nhiên, về thời hiệu xử lý kỷ luật giữa Đảng, chính quyền và đoàn thể chưa có sự thống nhất nên trong thực hiện còn nhiều bất cập; có trường hợp đảng viên vi phạm đã bị xử lý kỷ luật về Đảng, nhưng cơ quan chính quyền không xử lý kỷ luật được vì từ thời điểm vi phạm đến lúc phát hiện đã hết thời hiệu xử lý.

Đối với đảng viên vi phạm pháp luật bị tòa án tuyên phạt từ hình phạt cải tạo không giam giữ trở lên thì thi hành kỷ luật bằng hình thức khai trừ ra khỏi Đảng được cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp thực hiện nghiêm túc, đảm bảo theo quy định. Việc quy định đảng viên bị tòa án tuyên phạt cải tạo không giam giữ trở lên thì phải thi hành kỷ luật bằng hình thức khai trừ là phù hợp.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện Điều lệ Đảng khóa XI, còn những hạn chế, như: Một số cấp ủy, tổ chức đảng chưa thường xuyên tổ chức cho cán bộ, đảng viên nghiên cứu sâu Điều lệ Đảng; một số đảng viên thực hiện chưa nghiêm, còn vi phạm Điều lệ Đảng, có những trường hợp vi phạm đến mức phải thi hành kỷ luật; quy định, quyết định, hướng dẫn thi hành Điều lệ Đảng có những nội dung chưa thật cụ thể, chưa sát với thực tiễn, nên quá trình vận dụng thực hiện còn những khó khăn, vướng mắc; chất lượng công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật tổ chức đảng và đảng viên ở một số cấp ủy, tổ chức đảng có mặt còn hạn chế, từng lúc chưa đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Từ thực tiễn công tác thời gian qua, nhiệm kỳ 2020-2025 tới, các cấp uỷ, tổ chức đảng, uỷ ban kiểm tra các cấp tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật trong Đảng, nhất là tiếp tục đổi mới việc nghiên cứu, quán triệt, giáo dục, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, tích cực cả trong nhận thức và thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật trong Đảng cho các cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra cấp dưới, trước hết là người đứng đầu cấp ủy để lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật trong Đảng.

Hồng Phụng